Το σκεπτικό ίδρυσης της “Πολιτείας”

Μαρ 22, 2013 by

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στον σημερινό κόσμο η ιδέα της δημοκρατίας έχει επικρατήσει, ως το πιο επιθυμητό σύστημα διακυβέρνησης. Στις γύρω μας χώρες, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, είχαμε πρόσφατα το ξέσπασμα λαϊκών επαναστάσεων με αίτημα την κατάργηση των αυταρχικών καθεστώτων και την υιοθέτηση δημοκρατικών πολιτευμάτων, δυτικού τύπου. Στην Δύση, οι πολίτες ξεσηκώνονται διεκδικώντας την ανασύνταξη της δημοκρατίας, που θεωρούν ότι ξέφυγε από τις πραγματικές της αρχές και στόχους.

Αποτελεί, λοιπόν, γεγονός η οικουμενική αναγνώριση του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος, που στηρίζεται στις εκλογές για την ανάδειξη αντιπροσώπων του λαού, στην ελευθερία της έκφρασης, στη διαφύλαξη των ατομικών δικαιωμάτων, και στο κράτος δικαίου. Την ίδια στιγμή δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η δημοκρατία δεν είναι ένα πολίτευμα που όταν καθιερωθεί επιβιώνει στο διηνεκές, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες απέτυχαν να αντισταθούν στην επέλαση του ολοκληρωτισμού, μεταξύ των δύο παγκόσμιων πολέμων – την άνοδο του Χίτλερ μέσα από τυπικά νόμιμες δημοκρατικές διαδικασίες, που στη συνέχεια οδήγησαν στην κατάλυση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και στην επικράτηση του ναζισμού.

Βέβαια έχουμε διανύσει αρκετό δρόμο από τότε και μετά από χρόνια ειρηνικής συνύπαρξης έχουμε σήμερα μια Ευρώπη όπου η δημοκρατία δεν αμφισβητείται πλέον από κανέναν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα: στην αυγή του εικοστού-πρώτου αιώνα και παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο της φιλελεύθερης, αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στη δύση, νέες απειλές και δυσχέρειες υποσκάπτουν τα θεμέλιά της. Όπως είναι η υπερβολική συγκέντρωση οικονομικού πλούτου και συνακόλουθης πολιτικής επιρροής στα χέρια μιας μικρής ελίτ, η άνιση κατανομή πλούτου στον πλανήτη, η συνεχιζόμενη καταστροφή του περιβάλλοντος, η συγκέντρωση ισχύος στα χέρια μιας και μόνης υπερδύναμης με πρωτοφανείς δυνατότητες επιρροής και επιβολής στις διεθνείς σχέσεις κ.ο.κ. Σε αυτά προστίθενται τα πολλά προβλήματα που συνοδεύουν την παγκοσμιοποίηση – όπως η μετακίνηση τεράστιου αριθμού μεταναστών στις αναπτυγμένες χώρες, η επακόλουθη πολυπολιτισμικότητα και οι ανάγκες ένταξης, αλλά και τα προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού μεγάλων ομάδων ανθρώπων (που συχνά στερούνται στοιχειώδη αγαθά και δικαιώματα στις χώρες υποδοχής), για να μην αναφερθούμε στα φαινόμενα ξενοφοβίας και ρατσισμού.

Όλες αυτές οι εξελίξεις και τα συνακόλουθα νέα διακυβεύματα έχουν οδηγήσει στην εμφάνιση νέων κινημάτων και ομαδοποιήσεων πολιτών που συμμερίζονται κοινές ανησυχίες και πεποιθήσεις: την αίσθηση ότι οι δημοκρατικές κυβερνήσεις υποκύπτουν εύκολα στις πιέσεις της οικονομικής και πολιτικής ελίτ (δίνοντας προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των δικών τους προτεραιοτήτων / συμφερόντων), την αύξηση των ανισοτήτων και του αριθμού των ανθρώπων που ζουν στο όριο τη φτώχειας, των αστέγων και των κοινωνικά αποκλεισμένων, τις αυξανόμενες πιέσεις και την συνεχή συρρίκνωση του κράτους προνοίας, την καλπάζουσα ανεργία, την παραγνώριση των προβλημάτων του περιβάλλοντος κ.ο.κ. Οι συσπειρώσεις των πολιτών στοχεύουν στην δημόσια κριτική και στις ποικιλοτρόπες πιέσεις επί των δημοκρατικών κυβερνήσεων, με στόχο την συνεχή αναδιαμόρφωση, αναθεώρηση και ανανέωση των εκάστοτε αξιών και πρακτικών των πολιτευμάτων αυτών, με απώτερο στόχο την αναβάθμιση και καλύτερη προσαρμογή στα νέα πολιτικά και κοινωνικά δεδομένα, αλλά και στις προσδοκίες των πολιτών.

Ας στραφούμε τώρα στην Κύπρο. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων έγινε ακόμη πιο φανερό ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ύστερα από 50 χρόνια ύπαρξης χρειάζεται αναδιάρθρωση και αναδόμηση. Είναι γενικά παραδεκτό ότι υπάρχουν ελλείμματα διαφάνειας και δημοκρατίας, ενώ είναι ανησυχητικές οι περιπτώσεις διαπλοκής των εξουσιών και της διαφθοράς. Αυτή η κατάσταση οδήγησε στην έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, αλλά και στην απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών. Επιπρόσθετα, η παρούσα οικονομική κρίση έχει φέρει την κυπριακή πολιτεία και κοινωνία μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η ανεργία, η φτώχεια, η περιθωριοποίηση και ο κοινωνικός αποκλεισμός απειλούν μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας, κλιμακώνοντας την αβεβαιότητα για το μέλλον.

Τα προβλήματα αφορούν το σύνολο της κοινωνίας μας και η αντιμετώπισή τους προϋποθέτει την ευρύτερη δυνατή κοινωνική και πολιτική συναίνεση, την αξιόπιστη ενημέρωση και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Αντ’ αυτού, η διαδικασία λήψης αποφάσεων εγκλωβίζεται μεταξύ κρατικής γραφειοκρατίας και κομματικής ελίτ, χωρίς τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, που παραμένει ασθενική και αδύναμη να επηρεάσει ουσιαστικά τις εξελίξεις. Ενώ η κοινωνία μας αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς, το πολιτικό εποικοδόμημα παραμένει δεσμευμένο σε παρωχημένες πρακτικές και στερεότυπα.

Είναι πλέον φανερό ότι οι πολίτες έχουν τώρα περισσότερες απαιτήσεις και ομάδες πολιτών οργανώνονται για διεκδίκηση μεγαλύτερου ρόλου στη διαμόρφωση του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια θεωρήσαμε χρήσιμο και αναγκαίο να προχωρήσουμε στη δημιουργία της «Πολιτείας», η οποία με κατευθυντήριες αρχές την ανανέωση και τη συμμετοχή, στοχεύει σε μια πιο σύγχρονη και ανθρώπινη δημοκρατία. Σε συνεργασία με άλλες ομάδες πολιτών και σωματεία που έχουν παρόμοιες αρχές και στόχους, θα παρακολουθούμε τα γεγονότα και την επικαιρότητα, θα κάνουμε δημόσιες παρεμβάσεις και εισηγήσεις, και θα αναλαμβάνουμε σχετικές δράσεις με στόχο την βελτίωση των δημοκρατικών θεσμών και διαδικασιών.

Δρ. Νίκος Περιστιάνης

Απαντήστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>